Baş Yaralanmaları

Hipokrates, M.Ö. 400 yılında şöyle bir söz söylemişti: 'Hiçbir bas yaralanması ihmal edilebilecek kadar önemsiz, korkulacak kadar da önemli değildir. Bu söz bugün için de doğrudur. Başın yapısı ve yaptığı görevlerden ötürü, baş yaralanmalarının belirtileri vücudun diğer organlarında vuku bulanlardan farklıdır.

Baş derisinin kanaması: Baş derisi ile alttaki sert kafatası arasında pek az doku vardır, bunun için de başa bir darbe geldiğinde, vuran şey kesici olmasa bile baş derisi kesilmiş gibi ayrılır. Yaranın kenarları, baştaki kasların gerici etkisiyle birbirinden uzaklaşır. Baş derisindeki damarların bol oluşu ve yaranın açılması bol kanamaya yol açar. Ancak kan damarlarının bol oluşu aynı zamanda yaranın çabuk iyileşmesini de sağlar, iltihaplanma seyrek olur. Baş derisinin ağır yaraları bile çabucak iyileşir.
Tedavisi: Yardım gelene kadar yara bastırılarak, kanama durdurulur. En az beş dakika bastırmaya devam etmek iyi olur. Hastayı oturtun, fakat bir yere dayandırın. Kanamanın şiddetine göre ya hastayı acele olarak hastaneye götürün, ya da doktor çağırarak yaranın muayenesini yaptırın. Dikiş koymak gerekebilir. Yaranın derinliği kontrol edilmelidir.
Sonuç: Son derece iyi. İyileşme çabuk ve sarsıntısız olur. Nedbe üzerinde (yaranın yerinde) saç büyümez.

Bir darbeden sonra başta şişlik: (İki haftadan az sürer; ağırsa doktoru çağırın; ağrı kesici ilaç alın).
1. Çarpma yerinde ufak, sert, ağrılı bir şişlik meydana gelir. Deri eğer görülüyorsa, morarmıştır.
Bu basit bir eziktir, fakat dokuların genişleme kabiliyeti az olduğundan, sızan kan ve sıvı bu ufak şişliği meydana getirir.
Tedavisi: Soğuk pansumanlar ağrı dindiricidir. Baş ağrırsa aspirin alınmalı. Darbe şiddetliyse, veya uyuklama, bulantı ve zihinde karışıklık varsa mutlaka doktora gidilmelidir.
Sonuç: Şişlik kendi kendine kaybolur.

2. Büyük, yumuşak şişme: (Acele doktor çağırın veya cankurtaranla hastaneye gidin; en fazla 2 hafta sürer). Darbenin isabet ettiği yerde olması şart değildir. Bu daha derinde olup, daha ciddi olabilir, çünkü kafatasının çatlaması ihtimali vardır.
Tedavisi: Hastayı ya hastaneye götürün, ya da önce doktoru eve çağırın, çünkü kırık ihtimali vardır. Sonuç: Şişlik bir iki hafta içinde kaybolur ve iz bırakmaz.

Beyin sarsılması: (2 - 6 hafta sürer, acele doktor çağırın; yatakta dinlenin) örneğin bir boksör nakavt olduğu zaman beynindeki damarlar bir an için büzülür, o yüzden beyin hücreleri yeterince kan alamaz, bunun sonucunda da görevlerini yapamaz. Bazen da beyin zedelenir ve çok sayıda ufak kanamalar olabilir.
Belirtileri: Deri soluk ve ıslak; soluma kısa ve kesik; nabız hızlı ve zayıf olur; kusma veya sık sık işeme de görülebilir.
Tedavisi: Hasta sakin, karanlık bir odaya yatırılır, kendine gelene kadar başı alçakta tutulur, sonra altına yastık konur. Uyarıcı ilaç ve maddeler kullanılmaz. En az bir gece yatakta kalmalıdır. Özellikle, beyniyle çalışanlarda, beyni yormamağa dikkat edilmelidir. Sonraki etkileri: Genellikle yoktur. Ancak darbe hatırlanmaz, bazen da hafıza kaybı görülür. Baş ağrısı, sinirlilik ve zihin dağınıklığı birkaç hafta sürebilir.

Boks hastalığı : (Uzun süreli, 6 haftadan çok sürer) Arka arkaya gelen darbeler sonucu beyin hücreleri hastalanır ve iyi çalışamaz olursa beyinde kalıcı bir bozukluk yerleşir. Bu durum özellikle boksörlerde görülür.